«Орал популяциясы киіктерінің ауыл шаруашылығы жануарларымен өзара байланыстарын статистикалық бағалау».
Басылым: Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университетінің ғылыми-практикалық журналы «Ғылым және Білім» № 2-1 (67) 2022. (57 – 64 бет.)
Мақалада ауыл шаруашылығы жануарлар санының киіктер санына әсерін бағалау бойынша материалдар берілген. Мақалада беделді басылымдардағы жарияланымдарға және эмпирикалық талдау нәтижелеріне сілтеме жасай отырып, теориялық негіздеме келтірілген. 2007 жылдан бастап жануарлар санының тұрақты өсуі байқалды. 2010-2012 жылдары ұсақ малмен ірі қара мал саны төменгі көрсеткіште көрсетті. Сәйкесінше, 2018 жылдан бастап Орал популяциясының киіктері саны өсе бастады. Алайда, киіктер санына түйелердің ықпалы әлсіз екені мақалада көрсетілген талдаудан байқауға болады. 2010-2020 жылдардағы киіктердің санының орташа мәні 180 229 басты құраса, ең төменгі мәні 17 900 және ең жоғары мәні 545 000 басты құрады. Мән бере кететін жайт, жануарлар санының ең үлкен ауытқуы киіктер саны екені белгілі болды. Ал, ірі қара малдың санының стандартты ауытқу — 81 1751 және үлгі дисперсиясы — 6 683 176 160 құрады. Регрессиялық талдауға киік, ірі қара мал, ұсақ мал, жылқы және түйе алынды. Ірі қара мал санының киіктердің санына ықпалы жоғары екені мына регрессия теңдеуінен Y=-716480+1.75Х көрігу болады. Дәл осындай нақты теңдеу нәтижесі киіктер мен жылқылар санының өзара байланысын көрсетеді R2=0,76-ға тең немесе 76%. Сондай-ақ, қой мен ешкі және түйелер санының өзгеруі киіктер санының ауытқуына әлсіз әсер ететіні байқалды.
Авторлары: Кушалиев К.Ж., Жангалиева Е.С. Қожаева А.Р., Ибыжанова А.Д.